Kopie uit Lacerta Nieuwsbrief februari 2026

Mutaties en dierenwelzijn. Standpunt SATO en PVH. door Gerrit Hofstra.

Kweken met reptielen gaat steeds beter waardoor er steeds meer mutaties naar boven komen waarmee vervolgens weer verder wordt gekweekt. Op zich zijn die mutaties niets bijzonders, het zijn meestal kleine foutjes in het kopiëren van het DNA wat ook in de natuur gebeurt. Toch zijn er een aantal factoren waardoor mutaties in de houderij meer voorkomen dan in de natuur;

• Bij de kweek zijn we vaak heel alert op kleine afwijkingen en selecteren we deze dieren voor de verdere kweek, vaak worden deze afwijkende dieren ook teruggekruist op de ouderdieren om zo een grotere kans te hebben de afwijking vast te leggen.
• In de kweek gaan we vaak uit van een beperkt aantal founderdieren waardoor er meer inteelt is en er dus ook meer kans is dat recessieve mutaties zichtbaar worden
• Wij zorgen voor een optimale en indien nodig voor het dier aangepaste verzorging waardoor de overlevingskansen van de dieren groter worden.

Lacerta nieuwsbrief - februari 4

Het gevolg daarvan is dat bij een aantal veel gehouden en gekweekte soorten sprake is van een groot aantal mutaties en er een grote groep van houders is die zich juist bezig houdt met de gerichte kweek van mutaties.

Niet alle mutaties zijn echter onschuldig voor het dier, een aantal mutaties heeft sterke welzijnseffecten en of vereisen een aangepaste manier van houden. Voor deze gevallen speelt de vraag of we dat wel zouden moeten willen. Naast deze morele overweging is er natuurlijk ook de Nederlandse wetgeving die bepaalde kweekvormen verbiedt. Tot nu toe is dat alleen maar ingevuld voor honden en katten, denk aan naaktkatten en kortsnuitige honden, maar de wetgeving is veel breder.

Wat staat er in de wet

Het besluit Houders van dieren artikel 3.4 richt zich op het fokken met gezelschapsdieren. Hier de desbetreffende artikelen:

Artikel 3.4. Fokken met gezelschapsdieren

• Het is verboden te fokken met gezelschapsdieren op een wijze waarop het welzijn en de gezondheid van het ouderdier of de nakomelingen wordt benadeeld.
• In ieder geval wordt bij het fokken, bedoeld in het eerste lid, voor zover mogelijk voorkomen dat:

A           ernstige erfelijke afwijkingen en ziekten worden doorgegeven aan of kunnen ontstaan bij nakomelingen;  

B           uiterlijke kenmerken worden doorgegeven aan of kunnen ontstaan bij nakomelingen die schadelijke gevolgen hebben voor welzijn of gezondheid van de                       dieren;

C           ernstige gedragsafwijkingen worden doorgegeven aan of kunnen ontstaan bij nakomelingen;

D           voortplanting op onnatuurlijke wijze plaatsvindt;

E           het aantal nesten of nakomelingen dat een gezelschapsdier krijgt de gezondheid of het welzijn van dat dier of de nakomelingen benadeelt.

 

Uit dit artikel blijkt duidelijk dat het fokken met gezelschapsdieren ( en ja daar vallen onze reptielen en amfibieën ook onder) die erfelijke gezondheids- of welzijnsbeperkende eigenschappen hebben verboden is. Je zou daarom kunnen stellen dat het fokken met bijvoorbeeld spider koningspythons nu ook al verboden is. In de praktijk wordt een dergelijk verbod echter meestal ingevuld via een deskundigenverklaring, waarna een specifieke eigenschap zoals bijvoorbeeld extreme kortsnuitigheid bij honden en katten of haarloosheid bij katten verboden wordt. Dit soort deskundigenberichten zijn voor reptielen en amfibieën op dit moment nog niet beschikbaar.

Standpunt samenwerkende aquarium en terrariumorganisaties (SATO en PVH)

In (qqq jaartal) heeft de werkgroep reptielen en amfibieën van het PVH uitgesproken dat het kweken van dieren met specifieke uiterlijke kenmerken uitsluitend acceptabel is als de betreffende kenmerken en of kweekmethode aantoonbaar geen negatieve gevolgen hebben voor het welzijn van het dier.

Dit standpunt gaat verder dan het besluit houders van dieren omdat de bewijslast is omgedraaid, dat is indertijd gebeurt omdat wij vonden dat bij gezelschapsdieren het welzijn van het dier altijd voorrang heeft.

Situatie andere landen.

In Engeland heeft REPTA (REPTILE & EXOTIC PET TRADE ASSOCIATION), de organisatie van commerciële organisaties) een lijst gepubliceerd van mutaties die in hun ogen schadelijk zijn en daarom ook niet meer via hun leden of op door hen georganiseerde beurzen verkocht mogen worden, zie https://repta.org/deleterious-gene-policy/ Lacerta nieuwsbrief - februari 5

Repta gebruikt in haar beoordeling de volgende uitgangspunten

1 Slechte coördinatie of het onvermogen om zichzelf op te richten.

2 Neurologische symptomen zoals hoofdschudden (wobble), waaronder problemen met het binnenoor en draaiduizeligheid.

3 Metabole problemen, waarbij de vertering en afbraak van spiermassa aantoonbaar zijn, waarbij de levensduur aanzienlijk wordt verkort.

4 Dermatologische problemen, zoals bij dagactieve schubloze soorten die niet in staat zijn UV-B-straling te filteren en hun lichaamstemperatuur correct te reguleren.

5 Kankerproblemen, waarbij een gen de vorming van zowel goedaardige als kwaadaardige tumoren bij het dier bevordert, wat onvermijdelijk de levensduur verkort.

6 Problemen met een verkorte levensduur, waarbij de aanwezigheid van een gen er bijna gegarandeerd voor zorgt dat het dier nooit de vastgestelde gemiddelde levensduur van de soort zal bereiken.

7 Fatale embryonale problemen worden niet als een irrelevant punt beschouwd in de discussie over schadelijke genen. Het gaat hierbij om dieren die tijdens de ontwikkeling, direct na het uitkomen of na de geboorte sterven als gevolg van een erfelijke eigenschap.

Door Repta verboden soorten

Spider Koningspython (Python regius)

Een genetisch overgeërfde afwijking van het binnenoor die de oriëntatie en focus ernstig beïnvloedt. Uit zich als een matig tot ernstig schudden met de kop en gebrek aan oriëntatie.

 

Super Champagne Koningspython (Python regius)

Een dodelijke combinatie. Fatale problemen tijdens de embryonale ontwikkeling. Jongen die levend geboren worden sterven binnen enkele uren na de geboorte.

 

Super Black Pastel Koningspython (Python regius)

Grote kans op een onderontwikkelde onderkaak en een knik in de wervelkolom en staart.

 

Super Cinnamon Koningspython (Python regius)

Grote kans op een onderontwikkelde onderkaak en een knik in de wervelkolom en staart.

 

Super Hidden Gene Woma Koningspython (Python regius)

 

Super Motley Boa (Boa imperator)

Metabole problemen; jongen lijken normaal geboren te worden, maar verliezen snel spierkracht en het vermogen om ontlasting kwijt te raken. Sterk verkorte levensverwachting.

 

Super Jungle Boa (Boa imperator)

Metabole problemen, slechte spijsvertering, slechte spiertonus. Vruchtbaarheidsproblemen, zeer weinig voorbeelden van dieren die het volwassen gewicht bereiken. Sterk verkorte levensduur.

 

Jaguar tapijtpython (Morelia spilota ssp)

Neurologische problemen, waaronder schudden (wobble) en problemen met het zich oprichten. Vaak verergerd door een geschiedenis van kruisingen tussen jaguars.

 

Skull Face haakneusslang (Heterodon nasicus)

Grote kans op afwijkingen aan de schedel (de kop), problemen met de beschubbing, een verkeerde kaakstand en misvormingen van de ogen en de neus. Lacerta nieuwsbrief - februari 6

 

Super Cappuccino wimpergekko (Correlophus ciliatus)

Grote kans op afwijkingen aan de schedel (de kop), misvormingen van de wervelkolom, onvolledige ontwikkeling van de ledematen, misvormingen van de neus en huidproblemen.

 

Enigma luipaardgekko (Eublepharis macularius)

Neurologische problemen die het evenwicht, de coördinatie en de algemene cognitieve functies beïnvloeden.

 

Lemon frost luipaardgekko (Eublepharis macularius)

Kankerproblemen, geassocieerd met een grote kans op het ontwikkelen van huidtumoren die bekend staan als iridoforomen.

 

Super White out Afrikaanse vetstaartgekko (Hemitheconyx caudicinctus)

Een dodelijke combinatie. Fatale problemen tijdens de embryonale ontwikkeling. Jongen die levend geboren worden sterven binnen enkele uren na de geboorte

 

Silk Back baardagaam (Pogona vitticeps)

Huidproblemen. Zeer gevoelige huid die snel schilfert. Kan UV-B-straling niet filteren. Gevoelig voor snijwonden, schaafwonden en infecties. Gevoelig voor brandwonden en uitdroging.

 

Risicovolle combinaties

Sommige morfologische varianten zijn op zichzelf stabiel, maar kunnen schadelijke eigenschappen veroorzaken in combinatie met andere allelische varianten (varianten die verwant zijn door een gemeenschappelijk allel). De volgende combinaties moeten worden vermeden:

spider × Champagne Koningspython (neurologische problemen)

spider × Verborgen Gene Woma Koningspython (neurologische problemen)

Champagne x Hidden Gene Woma Koningspython (vaak ernstige neurologische problemen, waarschijnlijk toekomstige toevoeging)

Super Spot Nose Koningspython (Vaak ernstige neurologische problemen, waarschijnlijk toekomstige toevoeging)

Super Lilly White Crested Gecko (Grote kans op schedelafwijkingen, wervelkolomafwijkingen, onvolledige ledemaatontwikkeling, neusafwijkingen en huidproblemen. Grote kans op toekomstige opname)

 

Belangrijk is hierbij dat iedereen op de site van Repta mutaties kan melden die in zijn of haar ogen onderzocht dan wel verboden zouden moeten worden. Deze worden vervolgens beoordeeld en indien nodig opgenomen. Gedurende de beoordeling worden de mutaties op de risico-lijst geplaatst. Dat betekent nog geen formeel verbod maar wel een waarschuwing om heel voorzichtig te zijn.

Dit initiatief, net als de verklaring van de werkgroep in Nederland is een initiatief vanuit de sector in plaats van een verplichting vanuit de overheid. Het is op den duur wel te verwachten dat de Nederlandse overheid de adviezen vanuit de sector over zal nemen in de wetgeving omdat de wet in Nederland al bestaat en van kracht is. Maar een eigen initiatief geeft in ieder geval aan dat de sector ook een zelfreinigend vermogen heeft en in staat is om kritisch naar zichzelf te kijken

Einde kopie nieuwsbrief Lacerta februari 2026

Vertalen kan via Google Translate